Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκονται οι κτηνιατρικές αρχές και οι παραγωγοί στην Ήπειρο. Η εμφάνιση νέων εστιών της νόσου σε περιοχές της χώρας που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ασφαλείς ανάγκασε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) να ενεργοποιήσει ένα εκτεταμένο πρόγραμμα ορολογικής επιτήρησης. Το πρόγραμμα αυτό θέτει στο επίκεντρο 153 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της ηπειρωτικής αυτής περιφέρειας.
Οι έλεγχοι, οι οποίοι διεξάγονται συνολικά σε εννέα Περιφέρειες της χώρας, έχουν ως στόχο την έγκαιρη ανίχνευση του ιού και την αποτροπή μιας ενδεχόμενης ανεξέλεγκτης διασποράς. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Οι περιοχές των ελέγχων στην Ήπειρο
Μέχρι στιγμής, η Ήπειρος παραμένει καθαρή από επιβεβαιωμένα κρούσματα ευλογιάς. Ωστόσο, ο προληπτικός χαρακτήρας των μέτρων επιβάλλει τη διενέργεια αιμοληψιών σε 15 ζώα ανά εκτροφή. Οι 153 στοχευμένες μονάδες είναι κατανεμημένες και στις τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες:
- Ιωαννίνων
- Άρτας
- Θεσπρωτίας
- Πρέβεζας
Τα υποχρεωτικά μέτρα προστασίας και βιοασφάλειας
Η ευλογιά των αιγοπροβάτων είναι μια ιδιαίτερα μεταδοτική ιογενής νόσος. Προσβάλλει αποκλειστικά τα πρόβατα και τις αίγες, ενώ δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο. Επειδή ο ιός παρουσιάζει εξαιρετική ανθεκτικότητα και μπορεί να επιβιώσει στο περιβάλλον έως και 6 μήνες, οι κτηνοτρόφοι οφείλουν να τηρούν αυστηρά τα παρακάτω μέτρα:
- Απαγόρευση ύποπτων μετακινήσεων: Η μεταφορά ζώων από περιοχές όπου έχουν εντοπιστεί ενεργές εστίες απαγορεύεται ρητά. Κάθε νόμιμη αγοραπωλησία ή μετακίνηση απαιτεί την έγκριση και τα αντίστοιχα πιστοποιητικά από τις κατά τόπους κτηνιατρικές υπηρεσίες.
- Απολύμανση οχημάτων και εγκαταστάσεων: Όλα τα οχήματα που προσεγγίζουν τις φάρμες (π.χ. βυτία συλλογής γάλακτος, φορτηγά ζωοτροφών) πρέπει να απολυμαίνονται σχολαστικά κατά την είσοδο και την έξοδο.
- Υγειονομικές τάφροι: Είναι υποχρεωτική η κατασκευή απολυμαντικών τάφρων στην κεντρική πύλη των εκμεταλλεύσεων.
- Περιορισμός επισκεπτών: Απαγορεύεται η είσοδος σε άτομα που δεν σχετίζονται άμεσα με τη λειτουργία της μονάδας, καθώς και η χρήση κοινού εξοπλισμού ή κοινών βοσκοτόπων με άλλες εκτροφές.
- Μη εγκεκριμένα εμβόλια: Οι αρχές προειδοποιούν ότι η χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων απαγορεύεται αυστηρά. Αυτά τα σκευάσματα προκαλούν σύγχυση στα εργαστήρια, καθώς καθιστούν αδύνατο τον διαχωρισμό ενός εμβολιασμένου ζώου από ένα ζώο που νοσεί πραγματικά.
Το πλαίσιο των αποζημιώσεων
Σε περίπτωση που μια εκτροφή βρεθεί θετική στον ιό, ενεργοποιούνται οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανόνες που προβλέπουν την άμεση θανάτωση και υγειονομική ταφή ολόκληρου του κοπαδιού για τον περιορισμό της εστίας.
Για την οικονομική στήριξη των πληγέντων, εφαρμόζεται ειδικό καθεστώς αποζημιώσεων. Για το τρέχον έτος, ο κρατικός προϋπολογισμός έχει προβλέψει κονδύλια για την αντιμετώπιση των ζωονόσων, με το μεγαλύτερο μέρος τους να κατευθύνεται απευθείας στους παραγωγούς για την απώλεια του ζωικού τους κεφαλαίου και την απώλεια εισοδήματος. Παράλληλα, οι κτηνοτροφικοί σύλλογοι πιέζουν σταθερά την κυβέρνηση για την κάλυψη των απωλειών στο 100% της αξίας των ζώων, καθώς και για την επιδότηση του κόστους αγοράς νέων ζωοτροφών κατά την περίοδο της καραντίνας.
Οι αυστηρές κυρώσεις για τους παραβάτες
Η μη συμμόρφωση με τις οδηγίες των κτηνιατρικών υπηρεσιών και η παραβίαση των μέτρων καραντίνας επιφέρει βαρύτατες συνέπειες, οι οποίες ορίζονται από τη νομοθεσία:
- Διοικητικά πρόστιμα: Επιβάλλονται υψηλά χρηματικά πρόστιμα σε περιπτώσεις παράνομων μετακινήσεων ζώων χωρίς τα απαραίτητα παραστατικά ή για παράλειψη τήρησης των κανόνων βιοασφάλειας.
- Ποινικές διώξεις: Εάν διαπιστωθεί ότι η συμπεριφορά ή οι ενέργειες ενός ιδιώτη (π.χ. κρυφή μετακίνηση ασθενών ζώων) οδήγησαν σε διασπορά της νόσου, οι κυρώσεις μετατρέπονται σε ποινικές και προβλέπουν ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους.
