Η πρόσφατη παγκόσμια έρευνα του Pew Research Center αναδεικνύει τις πολυσύνθετες πτυχές της εθνικής ταυτότητας, αποκαλύπτοντας τι είναι αυτό που κάνει τους λαούς σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη να αισθάνονται υπερήφανοι για την πατρίδα τους. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι πηγές της εθνικής υπερηφάνειας διαφέρουν σημαντικά από ήπειρο σε ήπειρο, αντανακλώντας το ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο κάθε κράτους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πλειονότητα των πολιτών αντλεί υπερηφάνεια από την έννοια της ατομικής ελευθερίας και το δημοκρατικό σύστημα, παρά τις έντονες πολιτικές πολώσεις που παρατηρούνται στο εσωτερικό της χώρας. Αντίθετα, στην Ευρώπη, τα στοιχεία δείχνουν μια στροφή προς την κοινωνική πρόνοια και την πολιτιστική κληρονομιά. Για παράδειγμα, στη Γερμανία και τη Γαλλία, οι πολίτες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο επίπεδο των δημόσιων υπηρεσιών και στην ιστορική τους συνεισφορά στις τέχνες και τα γράμματα.Στην ελληνική περίπτωση, το αποτύπωμα είναι χαρακτηριστικό και, σε αρκετά σημεία, μοναδικό: το 37% αναφέρει ως πρώτο λόγο υπερηφάνειας την Ιστορία, με αναφορές στον «αρχαίο πολιτισμό» αλλά και στους «πολέμους των προγόνων» – από την Επανάσταση του 1821 έως και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μάλιστα, η Ελλάδα ξεχωρίζει ως η χώρα που είναι πιο πιθανό να επικαλεστεί την Ιστορία ως κύρια πηγή υπερηφάνειας.
Στην Ασία, η εικόνα διαφοροποιείται με την οικονομική άνοδο να αποτελεί τον κυρίαρχο παράγοντα αυτοπεποίθησης. Στην Ινδία, η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη και η ενίσχυση της θέσης της χώρας στη διεθνή σκηνή προκαλούν αισθήματα βαθιάς ικανοποίησης στους κατοίκους. Στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, η υπερηφάνεια συνδέεται άρρηκτα με την εργατικότητα και την τεχνολογική πρωτοπορία, αν και παρατηρείται μια ανησυχία για τη δημογραφική γήρανση. Στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βραζιλία και το Μεξικό, οι παραδόσεις, η οικογένεια και τα αθλητικά επιτεύγματα παραμένουν στην κορυφή των παραγόντων που ενώνουν τους πολίτες.
Συνολικά, η έρευνα καταγράφει ότι η εθνική υπερηφάνεια λειτουργεί συχνά ως συνεκτικός δεσμός σε περιόδους κρίσης, αλλά μπορεί επίσης να αποτελέσει πεδίο αντιπαράθεσης όταν ταυτίζεται με αποκλεισμούς. Οι απαντήσεις των συμμετεχόντων δείχνουν ότι η ευημερία δεν μετριέται μόνο με οικονομικούς δείκτες, αλλά και με την αίσθηση του ανήκειν σε ένα σύνολο που σέβεται την ιστορία του και ατενίζει το μέλλον με αξιώσεις. Η παγκόσμια αυτή χαρτογράφηση των τάσεων αποδεικνύει ότι, παρά την παγκοσμιοποίηση, οι λαοί εξακολουθούν να αναζητούν την ιδιαιτερότητά τους μέσα από τις αξίες που θεωρούν μοναδικές για την πατρίδα τους.
Α.Κομνηνός
